در دنیای امروز، هزینههای ابری به یکی از اصلیترین دردسرهای تیمهای فناوری تبدیل شدهاند — و راستش را بخواهید، انتخاب درست بین AWS Savings Plans و Reserved Instances (RI) اغلب بیشتر از هر بهینهسازی معماریای اثرگذار است. این دو مکانیسم میتوانند تفاوت بین ۲۰ تا ۷۲ درصد صرفهجویی در هزینههای ماهانه باشند.
بر اساس گزارش FinOps Foundation در ۲۰۲۶، سریعترین راه برای کاهش هزینههای ابری بدون تغییر معماری، افزایش coverage commitment است. برای اکثر سازمانهایی که کمتر از ۶۰٪ coverage دارند، همین اهرم واحد میتواند ۲۰ تا ۴۰٪ کاهش هزینه ایجاد کند — بدون هیچ تغییری در کد یا زیرساخت. جالب نیست؟
در این راهنما، تمام جنبههای این دو گزینه را با هم مقایسه میکنیم — از میزان تخفیف و انعطافپذیری گرفته تا موارد استفاده ایدهآل، آخرین تغییرات AWS و یک استراتژی عملی برای ترکیب هوشمندانه هر دو.
Reserved Instances (RI) چیست؟
بگذارید با یک سوءتفاهم رایج شروع کنیم: Reserved Instances یک تخفیف billing هستند، نه instance واقعی. وقتی یک RI میخرید، AWS به صورت خودکار این تخفیف را روی هر instanceای که در حال اجرا است و با مشخصات RI شما مطابقت دارد اعمال میکند. نیازی نیست کار خاصی انجام دهید — تطابق خودکار است.
Reserved Instances میتوانند برای طیف گستردهای از سرویسهای AWS از جمله EC2، RDS، ElastiCache، Redshift، OpenSearch، MemoryDB و DynamoDB خریداری شوند. این دامنه وسیع، یکی از مزایای کلیدی RI نسبت به Savings Plans است — مخصوصاً برای database workloadها.
انواع Reserved Instances
- Standard RIs: بالاترین تخفیف (تا ۷۲٪ نسبت به On-Demand) اما کمترین انعطاف. به instance family، size، region و سیستمعامل خاص قفل میشود. قابل فروش در AWS RI Marketplace است که یعنی اگر نیازتان تغییر کرد، میتوانید از آن خارج شوید.
- Convertible RIs: تخفیف کمتر (تا ۶۶٪) اما امکان تغییر instance family، size، OS و tenancy در طول دوره commitment وجود دارد. در سال ۲۰۲۶، این نوع معمولاً توصیه نمیشود — چون Compute Savings Plans همان تخفیف را با انعطاف بسیار بیشتر ارائه میدهند.
- Zonal RIs: علاوه بر تخفیف، رزرو capacity در یک Availability Zone خاص را تضمین میکنند. برای workloadهای mission-critical که نمیتوانند با کمبود instance مواجه شوند، این ویژگی واقعاً ارزشمند است.
گزینههای پرداخت Reserved Instances
- All Upfront: پرداخت کامل از پیش — بالاترین تخفیف
- Partial Upfront: بخشی از پیش، بقیه ماهانه — تعادل خوب بین تخفیف و جریان نقدی
- No Upfront: پرداخت ماهانه — کمترین تخفیف اما بدون نیاز به سرمایه اولیه
AWS Savings Plans چیست؟
Savings Plans یک مدل قیمتگذاری منعطفتر هستند که AWS در ۲۰۱۹ معرفی کرد. خب، ایده اصلیاش ساده است: به جای تعهد به یک instance خاص، شما متعهد میشوید که یک مبلغ مشخص دلار در ساعت را برای مدت ۱ یا ۳ سال خرج کنید. AWS به طور خودکار نرخهای تخفیفدار را روی usage واجد شرایط اعمال میکند — حتی اگر instance type یا region تغییر کرده باشد.
این انعطافپذیری در دنیایی که معماریها به سرعت تغییر میکنند، ارزش زیادی دارد.
انواع Savings Plans
- Compute Savings Plans: بیشترین انعطاف — تا ۶۶٪ تخفیف. شامل EC2، Lambda و Fargate میشود و امکان تغییر آزادانه instance family، OS، size، tenancy و region وجود دارد. در سال ۲۰۲۶، AWS پوشش SageMaker را هم به این نوع اضافه کرده که برای تیمهای ML خبر خوبی است.
- EC2 Instance Savings Plans: تخفیف بیشتر (تا ۷۲٪) اما محدود به یک instance family در یک region خاص. سرویسهای Fargate و Lambda را پوشش نمیدهد. برای workloadهای کاملاً پایدار ایدهآل است.
- SageMaker Savings Plans: مخصوص workloadهای ML روی Amazon SageMaker — تا ۶۴٪ تخفیف. اگر تیم AI/ML دارید، این گزینه را جدی بگیرید.
مقایسه جامع: Savings Plans در برابر Reserved Instances
جدول زیر تفاوتهای کلیدی این دو مکانیسم را خلاصه میکند (آن را ذخیره کنید — وقتی باید به مدیر توضیح دهید، خیلی به کار میآید):
| ویژگی |
Savings Plans |
Reserved Instances |
| نوع تعهد |
مبلغ دلار در ساعت |
پیکربندی instance خاص |
| حداکثر تخفیف |
تا ۷۲٪ (EC2 Instance SP) |
تا ۷۲٪ (Standard RI) |
| انعطافپذیری |
بالا (cross-region, cross-family) |
پایین (Standard) / متوسط (Convertible) |
| پوشش Lambda/Fargate |
✅ بله (Compute SP) |
❌ خیر |
| پوشش RDS/Databases |
❌ خیر (نسلهای قدیمی) |
✅ بله (همه نسلها) |
| رزرو capacity |
❌ خیر |
✅ بله (Zonal RIs) |
| قابل فروش در Marketplace |
❌ خیر |
✅ بله (Standard RIs) |
| پوشش SageMaker |
✅ بله (Compute SP) |
❌ خیر |
| مدیریت مورد نیاز |
کم — اعمال خودکار |
بیشتر — نیاز به matching و tracking |
چه زمانی از Reserved Instances استفاده کنیم؟
این سوال را خیلی میپرسند. پاسخ کوتاه: وقتی Savings Plans نمیتوانند کار شما را بکنند. موارد مشخص:
- پایگاههای داده: اگر از RDS، ElastiCache (Redis-based)، Redshift یا OpenSearch استفاده میکنید، فقط RI میتواند discount ارائه دهد. Database Savings Plans جدید AWS فقط نسل ۷ به بالا را پوشش میدهند، بنابراین برای fleet قدیمیتر، RI تنها راه است.
- رزرو capacity: Zonal RIs تضمین میکنند که capacity در یک Availability Zone خاص همیشه در دسترس باشد. این تضمین را Savings Plans ارائه نمیدهند — و برای workloadهای mission-critical تفاوت مهمی است.
- workloadهای کاملاً ثابت: اگر میدانید دقیقاً از کدام instance type در کدام region برای ۳ سال آینده استفاده خواهید کرد، Standard RI بالاترین تخفیف (۷۲٪) را ارائه میدهد.
- نیاز به نقدینگی: Standard RIs را میتوانید در AWS Reserved Instance Marketplace بفروشید اگر نیازتان تغییر کرد — این انعطاف خروج در Savings Plans وجود ندارد.
چه زمانی از Savings Plans استفاده کنیم؟
برای اکثر تیمها در ۲۰۲۶، Savings Plans گزینه پیشفرض بهتری هستند. اگر مطمئن نیستید از کجا شروع کنید، همینجا شروع کنید:
- workloadهای متغیر: اگر architecture در حال تکامل است، Compute Savings Plans امکان تغییر instance family، size، region و حتی انتقال بین EC2، Fargate و Lambda را میدهند — بدون هزینه اضافه.
- محیطهای containerized: اگر از AWS Fargate برای Kubernetes (EKS) یا ECS استفاده میکنید، فقط Compute Savings Plans این usage را پوشش میدهند. Reserved Instances برای Fargate discount ندارند.
- Lambda Functions: برای serverless workloadها، Compute Savings Plans تنها راه دریافت discount هستند و میتوانند تا ۱۷٪ هزینه Lambda را کاهش دهند.
- تیمهای بدون FinOps متخصص: Savings Plans نیاز به مدیریت پیچیده ندارند. نیازی به ردیابی انقضا، instance matching یا exchange ندارید — همه چیز خودکار است.
- workloadهای AI/ML: با پوشش SageMaker در Compute Savings Plans از ۲۰۲۶، این گزینه برای تیمهای هوش مصنوعی جذابتر از همیشه است.
استراتژی بهینه ۲۰۲۶: ترکیب لایهای هوشمند
مؤثرترین رویکرد انتخاب بین یکی از این دو نیست، بلکه ترکیب لایهای آنهاست. من شخصاً این مدل را برای تیمهایی با اندازههای مختلف توصیه میکنم — از startup تا enterprise. این استراتژی به شما امکان میدهد بیشترین تخفیف را با کمترین ریسک بدست آورید:
- گام اول — ابتدا Rightsize کنید: قبل از هر commitment، مطمئن شوید instanceهایتان به درستی اندازهگذاری شدهاند. تعهد به capacity اضافی، پول را برای ۱ تا ۳ سال هدر میدهد. این مهمترین قانون است و بیشترین پولها اینجا از دست میروند.
- گام دوم — Compute Savings Plan برای compute baseline: ۷۰-۸۰٪ از حداقل هزینه compute در ۶۰-۹۰ روز گذشته را با Compute Savings Plan پوشش دهید. از میانگین استفاده نکنید — از حداقل استفاده کنید تا over-commitment نشوید.
- گام سوم — Standard RIs برای پایگاههای داده: برای RDS، ElastiCache و سایر سرویسهای database که تغییر نمیکنند، از RI استفاده کنید. این میتواند تا ۶۹٪ هزینه database را کاهش دهد.
- گام چهارم — Spot Instances برای workloadهای انعطافپذیر: برای batch jobs، CI/CD و workloadهای قابل قطع، از Spot Instances برای صرفهجویی اضافه (تا ۹۰٪) استفاده کنید.
- گام پنجم — On-Demand برای spike: ۱۵-۲۵٪ باقیمانده load خود را با On-Demand پوشش دهید تا انعطاف لازم برای رشد یا تغییر معماری داشته باشید.
راهنمای عملی: بررسی coverage با AWS CLI
قبل از خرید هر commitment، باید coverage فعلی خود را دقیقاً اندازهگیری کنید. بدون این کار، در واقع دارید در تاریکی خرید میکنید. این دستورات AWS CLI به شما کمک میکنند:
# بررسی Savings Plans coverage در ۳ ماه گذشته
aws ce get-savings-plans-coverage --time-period Start=2026-02-01,End=2026-04-30 --granularity MONTHLY --query 'SavingsPlansCoverages[].{Month:TimePeriod.Start,Coverage:Coverage.CoveragePercentage}'
# بررسی utilization ریزروهای فعلی
aws ce get-reservation-utilization --time-period Start=2026-02-01,End=2026-04-30 --granularity MONTHLY
# دریافت توصیههای خرید Savings Plans از AWS
aws ce get-savings-plans-purchase-recommendation --savings-plans-type COMPUTE_SP --term-in-years ONE_YEAR --payment-option NO_UPFRONT --lookback-period-in-days SIXTY_DAYS
اسکریپت Python زیر مبلغ بهینه commitment را بر اساس دادههای واقعی usage محاسبه میکند (این اسکریپت را خودم در پروژههای مختلف استفاده کردهام و نتایج خوبی داده):
import boto3
from datetime import datetime, timedelta
ce = boto3.client('ce', region_name='us-east-1')
end_date = datetime.now().strftime('%Y-%m-%d')
start_date = (datetime.now() - timedelta(days=90)).strftime('%Y-%m-%d')
response = ce.get_cost_and_usage(
TimePeriod={'Start': start_date, 'End': end_date},
Granularity='DAILY',
Filter={
'Dimensions': {
'Key': 'PURCHASE_TYPE',
'Values': ['On-Demand Instances']
}
},
Metrics=['UnblendedCost']
)
daily_costs = [
float(r['Total']['UnblendedCost']['Amount'])
for r in response['ResultsByTime']
]
min_daily = min(daily_costs)
avg_daily = sum(daily_costs) / len(daily_costs)
min_hourly = min_daily / 24
# 75% of minimum — conservative but effective
safe_commitment = min_hourly * 0.75
annual_commitment = safe_commitment * 8760
annual_savings = annual_commitment * 0.66
print(f"Min daily On-Demand cost: ${min_daily:.2f}")
print(f"Average daily cost: ${avg_daily:.2f}")
print(f"Recommended Savings Plan: ${safe_commitment:.4f}/hr")
print(f"Estimated annual savings (66%): ${annual_savings:.2f}")
اشتباهات رایج و چگونگی اجتناب از آنها
اشتباه اول: تعهد قبل از Rightsizing
رایجترین و گرانترین اشتباه این است: Savings Plan یا RI میخرید و بعد متوجه میشوید که instanceهایتان oversized هستند. اگر به $۵,۰۰۰ در ماه Savings Plans متعهد شوید و سپس fleet خود را ۴۰٪ کاهش دهید، برای ۱ تا ۳ سال در حال پرداخت برای capacity بلااستفاده هستید. ترتیب صحیح: ابتدا Rightsize، سپس commit.
اشتباه دوم: تعهد بیش از حد (Over-commitment)
تعهد به ۱۰۰٪ usage خطرناک است. همیشه ۲۰-۳۰٪ را برای تغییرات معماری یا کاهش workload نگه دارید. Savings Plans خریداری شده قابل لغو نیستند — تنها planهایی با تعهد ساعتی تا $۱۰۰ که در ۷ روز گذشته و در همان ماه تقویم خریداری شدهاند قابل بازگشت هستند. ریسک را جدی بگیرید.
اشتباه سوم: انتخاب Convertible RI به جای Compute SP
در ۲۰۲۶، خرید Convertible RI برای workloadهای compute عموماً منطقی نیست. Compute Savings Plans تقریباً همان تخفیف (۶۶٪) را با انعطاف بسیار بیشتر ارائه میدهند — cross-region، cross-family، و پوشش Fargate و Lambda. دلیل معقولی برای انتخاب Convertible RI به جای Compute SP وجود ندارد.
اشتباه چهارم: فراموش کردن تاریخ انقضا
یک یادآوری ۳۰ روز قبل از انقضای هر RI یا Savings Plan تنظیم کنید. renewal خودکار بدون بررسی میتواند هزینهبر باشد — نیازهای فعلی را ارزیابی و استراتژی را بهروز کنید.
اشتباه پنجم: نادیده گرفتن database commitments
بسیاری از تیمها فقط روی EC2 تمرکز میکنند و از تخفیفهای RDS و سایر سرویسهای مدیریتشده غافل میشوند. برای پایگاههای داده، RI میتواند تا ۶۹٪ صرفهجویی ایجاد کند — یکی از بزرگترین فرصتهای تخفیف نادیده گرفته شده.
تحولات کلیدی AWS در ۲۰۲۶
- Database Savings Plans: AWS در اواخر ۲۰۲۵ این طرحها را معرفی کرد، اما فقط نسل ۷ به بالا و ElastiCache از طریق Valkey را پوشش میدهند. برای نسلهای ۵ و ۶ یا Redis-based ElastiCache، RI همچنان تنها گزینه است.
- محدودیتهای cross-account RI: AWS محدودیتهای جدیدی برای اشتراکگذاری RIs بین حسابها اعمال کرده. MSPها و resellers دیگر نمیتوانند commitment pools را بین مشتریان مختلف به اشتراک بگذارند — همه باید در یک Consolidated Billing Family واحد باشند.
- Compute SP و SageMaker: Compute Savings Plans اکنون SageMaker را پوشش میدهند — این را برای تیمهای ML بسیار جذابتر کرده است. اگر از SageMaker استفاده میکنید، Compute SP بهترین گزینه است.
- رقابت Azure: Azure در اواخر ۲۰۲۵ RI flexibility را گسترش داد و امکان exchange بین VM family در یک region را فراهم کرد — نشانه رقابت شدتگرفته در بازار commitment management.
اگر workloadهای شما شامل هوش مصنوعی و GPU هستند، مقاله ما درباره بهینهسازی هزینه GPU در ابر را مطالعه کنید که استراتژیهای تخصصی برای کاهش ۶۰٪ هزینههای workload هوش مصنوعی را پوشش میدهد.
برای اتوماسیون بیشتر تصمیمات commitment و بهینهسازی مستمر هزینههای ابری، با FinOps عاملمحور با هوش مصنوعی آشنا شوید که نشان میدهد چطور agentهای هوش مصنوعی میتوانند این فرآیند را به صورت کاملاً خودکار انجام دهند.
سوالات متداول
آیا میتوان هم Savings Plans و هم Reserved Instances داشت؟
بله، میتوانید هر دو را به صورت همزمان داشته باشید و این استراتژی بهینه ۲۰۲۶ است. AWS ابتدا RIs را اعمال میکند، سپس Savings Plans روی usage باقیمانده. ترکیب پیشنهادی: Compute Savings Plans برای EC2/Fargate/Lambda و Standard RIs برای پایگاههای داده مانند RDS و ElastiCache.
آیا Savings Plans قابل لغو یا فروش هستند؟
خیر، Savings Plans پس از خرید قابل لغو یا فروش نیستند. تنها استثنا: planهایی با تعهد ساعتی حداکثر $۱۰۰ که در ۷ روز گذشته و در همان ماه تقویم خریداری شده باشند قابل بازگشت هستند. Standard Reserved Instances را میتوانید در AWS RI Marketplace بفروشید، اما Savings Plans این امکان را ندارند.
برای startupها کدام گزینه بهتر است؟
برای startupها، Compute Savings Plans معمولاً گزینه بهتری هستند زیرا معماری startupها اغلب تغییر میکند، Fargate و Lambda هم پوشش داده میشوند، و نیازی به متخصص FinOps برای مدیریت ندارید. با تعهد به ۶۰-۷۰٪ حداقل usage و دوره ۱ ساله شروع کنید.
تفاوت تعهد ۱ ساله و ۳ ساله در Savings Plans چقدر است؟
تعهد ۳ ساله معمولاً ۱۵-۲۰٪ تخفیف بیشتر نسبت به ۱ ساله ارائه میدهد. برای مثال، Compute Savings Plans با No Upfront: تخفیف ۱ ساله ≈ ۵۷٪ و تخفیف ۳ ساله ≈ ۶۶٪. اگر به پایداری workload اطمینان کامل دارید، ۳ ساله توجیه اقتصادی دارد؛ در غیر این صورت، انعطاف ۱ ساله ارزش premium کمتر را جبران میکند.
چطور مبلغ بهینه Savings Plan را محاسبه کنم؟
AWS Cost Explorer توصیههای خرید Savings Plans را ارائه میدهد. راهکار عملی: دادههای ۶۰-۹۰ روز گذشته را بررسی کنید، حداقل هزینه On-Demand ساعتی (نه میانگین) را پیدا کنید، و به ۷۰-۷۵٪ از آن متعهد شوید. این رویکرد محافظهکارانه ریسک over-commitment را به حداقل میرساند در حالی که صرفهجویی قابل توجهی ایجاد میکند.
